7. Financiële instrumenten en risicobeheersing
(bedragen x 1.000, tenzij anders vermeld)
De gegevens die in deze toelichting zijn opgenomen, verschaffen informatie die behulpzaam is bij het schatten van de omvang van risico’s die verbonden zijn aan zowel de in de balans opgenomen, als de niet in de balans opgenomen financiële instrumenten.
7.1 Doelstellingen en beleid inzake beheer financiële risico’s
Een belangrijke doelstelling van het financieringsbeleid van Rochdale is het voorkomen dan wel spreiden van ongewenste financiële risico’s zoals rente- en liquiditeitsrisico’s. Het beleid is erop gericht het jaarlijks renterisico te maximeren op 15% van de leningenportefeuille. Dat wil zeggen dat voor 85% van de leningenportefeuille een vaste rente geldt (eventueel via swap). In dit kader maakt Rochdale tevens gebruik van afgeleide financiële instrumenten, zoals renteswaps ter afdekking van het renterisico dat ontstaat uit onze financieringsactiviteiten. We gebruiken deze instrumenten uitsluitend indien er een onderliggende lening aanwezig is en de toepassing tot een positie van de totale leningenportefeuille leidt, die vergelijkbaar is met een positie zonder gebruik te maken van deze instrumenten. Hierbij passen we kostprijshedge-accounting toe (zie 9.10.1 Overlopende passiva). Het beleid van Rochdale is om niet te handelen in financiële instrumenten.
De belangrijkste risico’s uit hoofde van de financiële instrumenten van Rochdale zijn het kredietrisico, liquiditeitsrisico, valutarisico, renterisico (prijs- en kasstroomrisico) en marktrisico. Het beleid van de groep om deze risico’s te beperken is als volgt.
Kredietrisico
Voor Rochdale is het risico inzake huurdebiteuren relatief hoog; het saldo aan huurdebiteuren ultimo 2025 bedraagt € 5.873. Hiervoor is een voorziening getroffen ad. € 3.986 en er wordt ingezet op optimalisering van de huurincasso-activiteiten om het risico te verkleinen.
De kredietinstellingen waarmee wij zakendoen, voldoen aan de credit ratings zoals benoemd in ons treasurystatuut. De ratings veranderen continue en wij monitoren periodiek of wordt ze passen binnen het treasurystatuut.
Liquiditeitsrisico
Dit betreft het risico dat de groep over onvoldoende middelen beschikt om aan de directe verplichtingen te kunnen voldoen. Om te waarborgen dat we aan onze verplichtingen kunnen voldoen, zijn naast het aantrekken van langlopende leningen, ook kasgeld- en rekening-courantkredietfaciliteiten beschikbaar voor een bedrag van in totaal € 25.000. Voor 2025 geldt dat deze kasgeld- en rekening-courantkredietfaciliteiten zijn onderverdeeld in een gecommitteerde faciliteit van € 10.000 en een niet-gecommitteerde faciliteit van € 15.000.
Valutarisico
Rochdale is alleen werkzaam in Nederland, waardoor alle inkomende en uitgaande kasstromen in euro’s zijn. Er is dus geen sprake van een valutarisico.
Renterisico (prijs- en kasstroomrisico’s)
Rochdale loopt renteprijs- en rentekasstroomrisico’s over de rentedragende vorderingen (met name begrepen onder financiële vaste activa), effecten en liquide middelen en rentedragende langlopende en kortlopende schulden (waaronder schulden aan kredietinstellingen).
Voor vastrentende langlopende vorderingen en langlopende leningen loopt de groep het risico dat de marktwaarde van de vorderingen en leningen zal dalen respectievelijk stijgen als gevolg van veranderingen in de marktrente (i.c. prijsrisico). Voor deze vorderingen en schulden worden geen financiële derivaten uit hoofde van veranderingen in de marktrente afgesloten.
Voor vorderingen en schulden met variabele rente loopt de groep risico ten aanzien van toekomstige kasstromen als gevolg van veranderingen in de marktrente (i.c. kasstroomrisico). Voor schulden met variabele renteafspraken wordt het kasstroomrisico deels afgedekt om het risico van een rentestijging te mitigeren. Dit wordt gedaan door renteswapcontracten af te sluiten, waarbij de variabele rente wordt geruild voor een vaste rente. Zie verder: 9.10.1 Overlopende passiva.
7.2 Rentevoet leningen kredietinstellingen met resterende looptijden
Ter beoordeling van het prijsrisico dat de groep loopt, zijn de leningen in onderstaand overzicht ingedeeld in groepen van overeenkomstige contractueel overeengekomen rentepercentages en looptijden. De gewogen gemiddelde rentevoet van de leningen kredietinstellingen bedraagt 2,92% (2024: 3,00%). De daling in de gewogen gemiddelde rentevoet is ontstaan door aflossingen en het aantrekken van een aantal kortlopende leningen met een lagere rentevoet.
| 31-12-2025 Renteklasse | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Restant looptijd | Tot 3% | 3%-4% | 4%-5% | 5%-6% | 6%-7% | > 7% | Totaal |
| 1-5 jaar | 132.500 | 20.000 | 40.563 | - | - | - | 193.063 |
| > 5 jaar | 653.524 | 337.040 | 480.814 | - | - | - | 1.471.378 |
| Totaal | 786.024 | 357.040 | 521.377 | - | - | - | 1.664.441 |
7.3 Kasstroomrisico’s leningen kredietinstellingen
Onderstaande vervalkalender van de leningenportefeuille geeft inzicht in de jaarlijkse bedragen betreffende de contractueel bepaalde kasstromen uit hoofde van de jaaraflossingen en de eindaflossingen:
Tabel: aflossingen 2026-2030, in €
| Beginstand | Jaaraflossingen | Eindaflossingen | Eindstand | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2026 | 1.664.441 | -1.645 | -1.136 | 1.661.661 | ||
| 2027 | 1.661.661 | -1.682 | -17.500 | 1.642.479 | ||
| 2028 | 1.642.479 | -1.721 | -49.427 | 1.591.330 | ||
| 2029 | 1.591.330 | -1.762 | -45.000 | 1.544.568 | ||
| 2030 | 1.544.568 | -1.805 | -80.000 | 1.462.763 |
Hierna worden de renterisico’s van de leningenportefeuille per leningensoort toegelicht:
- De rente van de vastrentende leningen is voor de gehele looptijd, dan wel tot het renteherzieningsmoment gefixeerd. Het risico van deze leningen betreft:
- een hogere dan wel lagere rente dan de oude contractrente, op het moment van renteherziening;
- herfinanciering van de eindaflossing van de lening in een nieuwe lening met een hogere dan wel lagere rente. - De rente van de variabel rentende leningen (roll-over leningen) is gebaseerd op driemaands- en maands-Euribor. De rente van de roll-over leningen is opgebouwd uit het Euribor-percentage en een liquiditeitsopslag die varieert van +12 basispunt tot +34 basispunten.
- Het renterisico van 1 roll-over lening (waarbij de rente per drie maanden wordt herzien) is in 2025 voor € 10.000 afgedekt met rente-instrumenten (zijnde renteswaps). Het rentepercentage van deze lening bedroeg 4,77%.
- Rochdale heeft per ultimo 2025 in totaal voor € 50.600 aan basisrenteleningen in de leningenportefeuille. De basisrenteleningen hebben een rentetarief dat bestaat uit twee componenten, zijnde een basisrente en een kredietopslag. De basisrente geldt voor de volledige looptijd van de leningen. De kredietopslag geldt voor de overeengekomen periode, waarbij de eerste minimale looptijd 5 jaar bedraagt. Na 5 jaar dient een nieuwe kredietopslag met de bank overeengekomen te worden, waar geen minimale looptijd voor geldt. De rentepercentages van de 9 basisrenteleningen liggen tussen de 3,19% en 4,79%, inclusief de kredietopslag van tussen de 5 basispunten en de 40 basispunten.
7.4 Reële waarde
De reële waarde van de belangrijkste in de balans en niet in de balans opgenomen financiële instrumenten van de groep luidt als volgt:
| Reële waarde | Boekwaarde | |||
|---|---|---|---|---|
| 31-12-2025 | 31-12-2024 | 31-12-2025 | 31-12-2024 | |
| In de balans opgenomen: Schulden aan kredietinstellingen |
1.551.828 | 1.527.094 | 1.664.441 | 1.489.031 |
| Niet in de balans opgenomen: Renteswaps | 761 | 986 | - | - |
Basisrentelening:
- De marktwaarde is bepaald door enkel de basisrente (= rente exclusief opslag) te nemen.
- De marktwaarde betreft de waarde vanaf rekendatum tot einde looptijd.
Renteconversie:
- De marktwaarde betreft de waarde vanaf rekendatum tot renteconversie.
Roll-over lening:
- Wordt niet berekend (marktwaarde = nominale waarde).
De marktwaarde van de renteswaps is berekend tegen de Eonia-curve en is inclusief opgelopen rente.
De 1-jaars marktrente exclusief opslag bedraagt ultimo 2025 2,17%.
Indien de marktwaarde van de leningen berekend zou worden exclusief kredietopslag dan bedraagt deze € 1.645.406 (2024: € 1.726.368).